Giá trị hàng của chữ số là nền tảng để đọc, viết, so sánh và tính với số đến 1 000. Ở lớp 2, bài nâng cao nên dùng ô trống hoặc lời mô tả về hàng trăm, hàng chục, hàng đơn vị thay vì ký hiệu đại số khó hiểu.
Kiến thức và cách suy nghĩ cần nhớ
Trong số có ba chữ số, chữ số bên trái ở hàng trăm, chữ số giữa ở hàng chục và chữ số bên phải ở hàng đơn vị. Cùng một chữ số nhưng đổi vị trí thì giá trị thay đổi; chẳng hạn chữ số 5 trong 352 có giá trị 50, còn trong 523 có giá trị 500.
Phương pháp làm bài
- Tách số thành hàng trăm, hàng chục và hàng đơn vị.
- Khi chữ số bị che, dùng ô vuông và suy luận theo điều kiện đề bài.
- So sánh số từ hàng trăm, nếu bằng nhau mới xét hàng chục rồi hàng đơn vị.
- Đổi chỗ chữ số xong phải đọc lại số mới và kiểm tra điều kiện.
Ví dụ có hướng dẫn giải chi tiết
Ví dụ 1
Đề bài: Trong số 582, chữ số 8 có giá trị bao nhiêu?
Hướng dẫn giải chi tiết: Chữ số 8 đứng ở hàng chục nên có giá trị 80. Ta có 582 = 500 + 80 + 2.
Ví dụ 2
Đề bài: Số có 7 trăm, 0 chục và 5 đơn vị là số nào?
Hướng dẫn giải chi tiết: Ta phải giữ chữ số 0 ở hàng chục nên số là 705, không phải 75.
Ví dụ 3
Đề bài: Tìm chữ số trong số 4□7, biết số đó lớn hơn 457 nhưng nhỏ hơn 487.
Hướng dẫn giải chi tiết: Cùng có 4 trăm. Muốn lớn hơn 457 thì chữ số hàng chục phải lớn hơn 5; muốn nhỏ hơn 487 thì hàng chục phải nhỏ hơn 8. Vì vậy ô có thể là 6 hoặc 7.
Bài tập áp dụng và lời giải
Bài 1: Phân tích 639 thành tổng trăm, chục, đơn vị.
Lời giải: 639 = 600 + 30 + 9.
Bài 2: Trong số 904, chữ số 9 và chữ số 4 có giá trị bao nhiêu?
Lời giải: 9 ở hàng trăm nên có giá trị 900; 4 ở hàng đơn vị nên có giá trị 4.
Bài 3: Điền ô trong 6□2 để số lớn hơn 652 nhưng nhỏ hơn 682.
Lời giải: Ô có thể là 6 hoặc 7. Các số là 662 và 672.
Bài 4: Đổi chỗ hàng chục và hàng đơn vị của 347 được số nào?
Lời giải: Được 374.
Lưu ý khi làm dạng toán này
- Không dùng chữ cái chen giữa các chữ số ở bài lớp 2; dùng ô trống giúp học sinh tập trung vào giá trị hàng.
- Chữ số 0 vẫn giữ một vị trí quan trọng trong số như 705 hoặc 904.
Sau khi làm xong, học sinh nên tự nói lại cách suy nghĩ bằng lời. Việc giải thích vì sao chọn phép tính hoặc vì sao một phương án đúng giúp rèn tư duy tốt hơn việc chỉ ghi đáp số.