Cấu tạo số và giá trị hàng lớp 4: Bài tập nâng cao có lời giải khai thác giá trị thật của một chữ số theo hàng. Thay vì chỉ đọc số, học sinh phải tính mức tăng giảm khi chữ số đổi vị trí, kiểm tra tính hợp lí của một nhận xét và kết hợp điều kiện tổng–hiệu chữ số.
Mấu chốt cần nhận ra
- Một chữ số d ở hàng chục nghìn có giá trị d × 10 000, ở hàng trăm có giá trị d × 100.
- Đổi chỗ hai chữ số tạo thay đổi bằng hiệu hai chữ số nhân với hiệu giá trị hai hàng.
- Trước khi ‘tìm số’, nên giải các quan hệ giữa chữ số.
Đề bài
Bài 1: Một số có sáu chữ số. Nếu tăng chữ số hàng chục nghìn 2 đơn vị và giảm chữ số hàng trăm 5 đơn vị, số thay đổi bao nhiêu?
Bài 2: Số 408 572 được đổi chỗ chữ số hàng trăm nghìn và hàng nghìn. Số mới lớn hơn hay nhỏ hơn số cũ bao nhiêu?
Bài 3: Tìm số có năm chữ số dạng 3a7b5, biết a + b = 11 và a hơn b 3 đơn vị.
Bài 4: Một số có chữ số hàng chục nghìn là 6. Nếu chuyển chữ số 6 đó xuống hàng trăm, các chữ số khác giữ nguyên vị trí tương đối và chỗ cũ thay bằng 0, số giảm bao nhiêu?
Bài 5: Số 72 540 được tăng chữ số hàng nghìn thêm 1 và giảm chữ số hàng chục đi 4. Số mới là bao nhiêu và thay đổi tổng cộng bao nhiêu?
Bài 6: Một số có năm chữ số, chữ số hàng nghìn hơn hàng trăm 4 đơn vị. Đổi chỗ hai chữ số đó làm số giảm 3 600. Dữ kiện có khớp không? Giải thích bằng giá trị hàng.
Bài 7: Tìm số lớn nhất có sáu chữ số khác nhau, biết chữ số hàng trăm nghìn là 8 và chữ số hàng đơn vị là 0.
Lời giải chi tiết
Bài 1: Tăng hàng chục nghìn 2 đơn vị làm số tăng 20 000. Giảm hàng trăm 5 đơn vị làm số giảm 500. Tổng thay đổi là tăng 19 500.
Bài 2: Số cũ có 4 ở hàng trăm nghìn và 8 ở hàng nghìn. Đổi chỗ tạo 804 572. Số mới lớn hơn 804 572 − 408 572 = 396 000.
Bài 3: Từ a + b = 11 và a − b = 3, suy ra a = 7, b = 4. Số là 37 745.
Bài 4: Chữ số 6 từ hàng chục nghìn có giá trị 60 000, xuống hàng trăm có giá trị 600. Số giảm 60 000 − 600 = 59 400.
Bài 5: Tăng hàng nghìn 1 làm 72 540 thành 73 540. Giảm hàng chục 4 tức giảm 40, được 73 500. Số mới tăng 960 so với ban đầu.
Bài 6: Nếu chữ số hàng nghìn hơn hàng trăm 4, đổi chỗ làm số giảm 4 × (1000 − 100) = 4 × 900 = 3 600. Dữ kiện hoàn toàn khớp.
Bài 7: Giữ 8 ở đầu và 0 ở cuối. Bốn vị trí giữa cần chọn các chữ số lớn nhất còn lại và xếp giảm dần: 9, 7, 6, 5. Số lớn nhất là 897 650.