Tìm đồ vật, nhân vật theo điều kiện – Toán tư duy lớp 1 giống một trò chơi “ai là ai”. Học sinh đọc từng đặc điểm, đánh dấu phương án phù hợp và loại dần phương án sai.
Biến dữ kiện thành sơ đồ đơn giản
- Lập danh sách các đối tượng còn có thể.
- Mỗi dữ kiện giúp giữ lại hoặc loại một số đối tượng.
- Đọc dữ kiện đặc biệt nhất trước, ví dụ màu sắc hoặc vị trí chỉ xuất hiện một lần.
Ví dụ suy luận
Ví dụ 1
Đề bài: Có ba hộp đỏ, xanh, vàng. Hộp chứa bút không đỏ và không xanh. Hộp nào?
Hướng dẫn giải chi tiết: Chỉ còn hộp vàng.
Ví dụ 2
Đề bài: An, Bình, Cường cầm bóng đỏ, xanh, vàng. An không cầm đỏ; Bình cầm xanh; Cường không cầm vàng. An cầm màu gì?
Hướng dẫn giải chi tiết: Bình đã cầm xanh. Còn đỏ và vàng cho An, Cường. Cường không vàng nên Cường đỏ; An vàng.
Ví dụ 3
Đề bài: Ba con vật mèo, chó, thỏ ở ba chuồng 1,2,3. Thỏ ở chuồng 2; chó không ở chuồng 1. Mèo ở đâu?
Hướng dẫn giải chi tiết: Thỏ chiếm chuồng 2. Chó không ở 1 nên chó ở 3; mèo ở 1.
Bài luyện suy luận
Bài 1: Ba bạn Mai, Lan, Hoa thích táo, cam, lê; Lan thích cam, Mai không thích táo. Hoa thích gì nếu mỗi bạn một loại?
Lời giải: Còn táo và lê cho Mai, Hoa; Mai không táo nên Mai lê, Hoa táo.
Bài 2: Bóng đỏ không ở hộp 1; bóng xanh ở hộp 2; bóng vàng không ở hộp 3. Nếu mỗi hộp một bóng, bóng đỏ ở đâu?
Lời giải: Bóng xanh ở 2. Đỏ không ở 1 nên đỏ ở 3; vàng ở 1.
Bài 3: Ba số 2, 5, 8 đặt vào ba ô A, B, C. Ô B chứa số lớn nhất; ô A không chứa số 2. Tìm số ở ô A.
Lời giải: Ô B chứa 8. Còn 2 và 5; ô A không chứa 2 nên ô A chứa 5.
Bài 4: Nếu sau hai dữ kiện vẫn còn hai phương án, có nên đoán không?
Lời giải: Không. Cần thêm dữ kiện hoặc kết luận chưa xác định.
Khi nào không được đoán?
Có thể dùng bảng đánh dấu ✓ và ×, nhưng với lớp 1 chỉ cần ba hàng ngắn là đủ, tránh biến bài thành bảng phức tạp.