Suy luận logic nâng cao lớp 2 nên có nhiều dữ kiện liên kết, để học sinh phải loại trừ từng khả năng. Các bài dưới đây dùng số lượng, vị trí và thứ tự quen thuộc, nhưng không thể giải chỉ bằng một phép tính.
Cách lập luận
- Ghi lại điều chắc chắn trước rồi mới xét các khả năng còn lại.
- Một dữ kiện có thể chưa đủ; cần kết hợp với dữ kiện tiếp theo.
- Sau khi tìm được đáp án, kiểm tra ngược tất cả điều kiện.
Đề bài
Bài 1: Ba hộp A, B, C chứa 200, 400, 600 viên bi, mỗi số lượng dùng một lần. A nhiều hơn B nhưng ít hơn C. Tìm số viên trong mỗi hộp.
Bài 2: An, Bình, Chi đứng ở ba vị trí 1, 2, 3. Bình không đứng đầu. An đứng trước Chi. Chi không đứng giữa. Xác định vị trí của ba bạn.
Bài 3: Ba thẻ đỏ, xanh, vàng ghi 120, 150, 180. Thẻ đỏ không lớn nhất. Thẻ xanh lớn hơn thẻ đỏ. Thẻ vàng không nhỏ nhất. Tìm số trên từng thẻ.
Bài 4: Ba túi A, B, C có 5, 10, 15 quả, mỗi số lượng dùng một lần. A nhiều hơn B. C ít hơn A. B không ít nhất. Tìm số quả mỗi túi.
Bài 5: Ba bạn Minh, Nam, Phúc chọn các số 300, 500, 700. Minh chọn số lớn hơn Nam. Phúc không chọn 700. Nam không chọn 500. Tìm số của từng bạn.
Bài 6: Một vật ở một trong ba ngăn 1, 2, 3. Có ba câu: “ở ngăn 1”, “không ở ngăn 2”, “ở ngăn 3”. Biết chỉ hai câu đúng. Vật ở ngăn nào?
Bài 7: Bốn số 20, 30, 40, 50 được xếp từ trái sang phải. Số 50 ở bên phải số 30. Số 20 đứng ngay bên trái số 40. Số 30 không đứng đầu. Hãy cho một cách xếp thỏa tất cả điều kiện.
Lời giải chi tiết
Bài 1: A nằm giữa B và C về số lượng. Với ba số tăng dần 200, 400, 600, ta có B = 200, A = 400, C = 600.
Bài 2: Chi không đứng giữa. Nếu Chi đứng đầu thì An không thể đứng trước Chi, nên Chi phải đứng vị trí 3. An đứng trước Chi; Bình không đứng đầu nên An ở vị trí 1, Bình ở vị trí 2.
Bài 3: Xanh lớn hơn đỏ nên đỏ không thể 180. Vàng không nhỏ nhất nên vàng không thể 120. Nếu đỏ = 120 thì xanh có thể 150 hoặc 180, còn vàng là số còn lại; vẫn có hai cách. Nếu đỏ = 150 thì xanh = 180 và vàng = 120 nhưng vàng lại nhỏ nhất, trái điều kiện. Vì vậy dữ kiện chưa đủ để xác định duy nhất; có hai cách khi đỏ = 120. Đây là bài nhận biết dữ kiện chưa đủ.
Bài 4: B không ít nhất nên B không thể 5. A nhiều hơn B nên B cũng không thể 15; vậy B = 10. A phải lớn hơn B nên A = 15. C còn lại 5, đồng thời C ít hơn A, đúng.
Bài 5: Nam không chọn 500 và Minh lớn hơn Nam. Nếu Nam = 700 thì không ai lớn hơn Nam, loại. Vậy Nam = 300. Minh phải lớn hơn Nam; nếu Minh = 500 thì Phúc = 700 nhưng Phúc không chọn 700, loại. Vì thế Minh = 700, Phúc = 500.
Bài 6: Thử ngăn 1: câu 1 đúng, câu 2 đúng, câu 3 sai → có đúng hai câu. Thử ngăn 2: cả ba câu đều sai. Thử ngăn 3: câu 1 sai, câu 2 đúng, câu 3 đúng → cũng có hai câu. Vậy đề có hai đáp án là ngăn 1 hoặc ngăn 3; dữ kiện chưa đủ để chọn một ngăn duy nhất.
Bài 7: Cặp 20, 40 phải đứng liền nhau theo thứ tự 20 rồi 40. Một cách xếp là 20, 40, 30, 50. Khi đó 50 ở bên phải 30 và 30 không đứng đầu. Đề chỉ yêu cầu một cách xếp nên đáp án này hợp lệ.