Bài toán có dữ kiện thừa – Rèn đọc hiểu Toán lớp 1 rèn một kĩ năng quan trọng của toán nâng cao lớp 1: không phải số nào xuất hiện trong đề cũng phải đưa vào phép tính. Học sinh cần đọc câu hỏi trước, xác định đại lượng cần tìm rồi mới chọn dữ kiện.
Mấu chốt cần nhận ra
- Khoanh vào câu hỏi trước khi nhìn các con số.
- Tách dữ kiện thành hai nhóm: cần để trả lời và không cần để trả lời.
- Một dữ kiện đang thừa có thể trở nên cần thiết nếu câu hỏi được thay đổi.
Đề bài
Bài 1: Lan có 12 bút chì, trong đó 5 bút màu đỏ. Lan được tặng thêm 4 bút chì. Hỏi Lan có tất cả bao nhiêu bút chì? Dữ kiện nào không cần dùng?
Bài 2: Một giỏ có 18 quả cam. Mẹ lấy ra 6 quả. Trên bàn còn có 3 quả táo. Hỏi trong giỏ còn bao nhiêu quả cam? Chỉ ra dữ kiện gây nhiễu.
Bài 3: An có 9 viên bi, Bình có nhiều hơn An 4 viên. Chi có 20 nhãn vở. Hỏi Bình có bao nhiêu viên bi và vì sao số nhãn vở của Chi không liên quan?
Bài 4: Một đoạn dây dài 24 cm, cắt đi 7 cm. Dây màu xanh dài 15 cm. Hỏi đoạn dây ban đầu còn lại bao nhiêu xăng-ti-mét. Sau đó cho biết nếu câu hỏi đổi thành ‘đoạn còn lại dài hơn hay ngắn hơn dây xanh bao nhiêu’ thì dữ kiện nào trở nên cần thiết.
Bài 5: Lớp có 14 bạn nữ và 12 bạn nam. Cô giáo có 30 quyển vở. Hỏi lớp có bao nhiêu học sinh. Sau khi trả lời, hãy nêu một câu hỏi mới để dữ kiện 30 quyển vở trở nên hữu ích.
Bài 6: Mai có 16 que tính. Mai cho Nam 5 que rồi nhận lại 2 que. Nam mặc áo xanh. Hỏi Mai còn bao nhiêu que. Dữ kiện ‘Nam mặc áo xanh’ thuộc loại nào?
Bài 7: Một hộp có 20 viên bi gồm bi đỏ và bi xanh. Lấy ra 8 viên bất kì. Hỏi hộp còn bao nhiêu viên. Có cần biết số bi đỏ và số bi xanh ban đầu không? Giải thích.
Lời giải chi tiết
Bài 1: Lan có 12 + 4 = 16 bút chì. Dữ kiện ‘5 bút màu đỏ’ không cần để tìm tổng số bút sau khi được tặng.
Bài 2: Trong giỏ còn 18 − 6 = 12 quả cam. Ba quả táo trên bàn không ảnh hưởng đến số cam trong giỏ nên là dữ kiện thừa.
Bài 3: Bình có 9 + 4 = 13 viên bi. Câu hỏi chỉ nói về số bi của Bình; 20 nhãn vở của Chi là một đại lượng khác và không dùng trong phép tính.
Bài 4: Đoạn còn lại dài 24 − 7 = 17 cm; lúc này dây xanh 15 cm là dữ kiện thừa. Nếu hỏi thêm chênh lệch với dây xanh thì cần dùng 15 cm và tính 17 − 15 = 2 cm.
Bài 5: Số học sinh là 14 + 12 = 26. Có thể đặt câu hỏi mới: ‘Nếu phát mỗi học sinh 1 quyển vở thì cô còn thừa bao nhiêu quyển?’ Khi đó 30 quyển vở được dùng và còn 30 − 26 = 4 quyển.
Bài 6: Mai còn 16 − 5 + 2 = 13 que. Màu áo của Nam không liên quan tới số que nên là dữ kiện hoàn toàn gây nhiễu.
Bài 7: Sau khi lấy ra 8 viên, hộp còn 20 − 8 = 12 viên. Không cần biết từng màu vì câu hỏi chỉ hỏi tổng số viên còn lại, và 8 viên lấy ra có thể là màu nào cũng được.
Tự kiểm tra
Nếu lời giải dùng tất cả con số chỉ vì chúng xuất hiện trong đề, hãy đọc lại câu hỏi. Bài đọc hiểu toán tốt là bài biết bỏ đúng dữ kiện không liên quan.