Dạng toán điền số còn thiếu nâng cao lớp 1 là một trong những dạng toán tư duy quan trọng nhất ở bậc tiểu học.
Không chỉ dừng lại ở việc nhận biết số hay đếm đơn thuần, dạng toán này buộc học sinh phải quan sát – so sánh – suy luận để tìm ra quy luật ẩn sau dãy số hoặc phép tính.
Với nhiều học sinh lớp 1, các bài toán điền số cơ bản khá dễ. Tuy nhiên, khi chuyển sang mức nâng cao, rất nhiều em lúng túng, làm sai hoặc chọn số ngẫu nhiên vì chưa biết “cách nghĩ đúng”. Phụ huynh cũng thường gặp khó khăn khi kèm con tại nhà vì không rõ nên hướng dẫn từ đâu.
Trong bài viết này, bạn sẽ được:
- Hiểu rõ dạng toán điền số còn thiếu nâng cao lớp 1 là gì
- Biết vì sao học sinh hay sai
- Nắm được phương pháp giải chi tiết, dễ áp dụng
- Có bài tập luyện tập kèm đáp án
Bài viết được xây dựng theo định hướng Toán nâng cao, chuẩn sư phạm và dễ sử dụng cho cả phụ huynh, giáo viên và học sinh.
Dạng toán điền số còn thiếu nâng cao lớp 1 là gì?
Khái niệm đơn giản
Dạng toán điền số còn thiếu nâng cao lớp 1 là dạng toán yêu cầu học sinh tìm số thích hợp để điền vào chỗ trống, sao cho:
- Dãy số đúng quy luật
- Phép tính đúng
- Mối quan hệ giữa các số hợp lý
Điểm khác biệt so với toán cơ bản là:
- Không cho sẵn cách làm
- Không chỉ đếm là ra
- Phải suy luận quy luật
Ví dụ minh họa
Ví dụ:
2, 4, __, 8
→ Học sinh cần nhận ra: các số tăng thêm 2
→ Số cần điền là 6
Ở mức nâng cao, quy luật có thể:
- Tăng – giảm xen kẽ
- Dựa vào phép cộng, trừ
- Kết hợp nhiều yếu tố cùng lúc
Vì sao học sinh hay sai dạng toán này?
Đây là phần rất quan trọng, vì hầu hết phụ huynh đọc đến đây đều thấy “đúng con mình”.
1. Học sinh chỉ quen đếm, chưa quen suy luận
Nhiều em làm toán lớp 1 theo kiểu:
“Thấy số nào quen thì điền”
Khi không đếm được ngay, các em:
- Bỏ trống
- Hoặc điền bừa
2. Không nhận ra quy luật của dãy số
Học sinh thường:
- Nhìn từng số riêng lẻ
- Không so sánh các số với nhau
Trong khi bản chất của dạng toán này là tìm mối liên hệ giữa các số.
3. Phụ huynh hướng dẫn quá nhanh
Một lỗi phổ biến:
- Phụ huynh nói luôn đáp án
- Không giải thích cách nghĩ
Lâu dần, trẻ phụ thuộc vào người lớn, không hình thành tư duy.
Dấu hiệu nhận biết dạng toán điền số còn thiếu
Khi gặp đề toán có các đặc điểm sau, học sinh cần nghĩ ngay đến dạng toán điền số còn thiếu:
- Có dãy số liên tiếp nhưng bị khuyết
- Có ô trống, dấu chấm hỏi
- Có phép tính nhưng thiếu một số
- Đề bài không hỏi “tính”, mà hỏi “điền”
👉 Nhận diện đúng dạng toán giúp học sinh không làm sai hướng ngay từ đầu.
Phương pháp giải dạng toán điền số còn thiếu nâng cao lớp 1
Đây là phần quan trọng nhất của bài viết.
🔹 Bước 1: Quan sát toàn bộ dãy số
Hướng dẫn học sinh:
- Đọc to tất cả các số đã cho
- Không vội điền ngay
👉 Mục tiêu: nhìn tổng thể, không nhìn từng số rời rạc.
🔹 Bước 2: So sánh các số đã biết
Đặt câu hỏi cho trẻ:
- Số sau hơn số trước bao nhiêu?
- Có tăng hay giảm không?
- Có lặp lại không?
Ví dụ:
1, 3, 5, __
→ Mỗi số tăng 2 đơn vị
🔹 Bước 3: Thử quy luật và kiểm tra lại
Sau khi đoán được quy luật:
- Áp dụng cho chỗ trống
- Kiểm tra lại toàn bộ dãy
👉 Nếu hợp lý từ đầu đến cuối → đúng.
Các dạng nhỏ thường gặp trong toán điền số nâng cao lớp 1
Dạng 1: Điền số theo quy luật tăng – giảm
Ví dụ:
5, 7, __, 11
Cách nghĩ:
7 – 5 = 2 → các số tăng 2
→ Số cần điền: 9
Dạng 2: Điền số theo phép cộng – trừ ẩn
Ví dụ:
3, 6, __, 12
Cách nghĩ:
6 = 3 + 3
→ Các số cộng thêm 3
→ Số cần điền: 9
Dạng 3: Điền số kết hợp nhiều yếu tố
Ví dụ:
10, 8, __, 4
Cách nghĩ:
10 → 8 (bớt 2)
→ tiếp tục bớt 2
→ Số cần điền: 6
Những lỗi sai thường gặp cần tránh
- ❌ Chỉ nhìn một cặp số rồi kết luận vội
- ❌ Không kiểm tra lại sau khi điền
- ❌ Nhầm giữa tăng và giảm
- ❌ Điền số theo cảm tính
👉 Phụ huynh nên hỏi con cách nghĩ, không chỉ hỏi đáp án.
Bài tập luyện tập dạng toán điền số còn thiếu nâng cao lớp 1
Bài 1
1, 2, __, 4, 5
Bài 2
2, 4, __, 8
Bài 3
10, 9, __, 7
Bài 4
3, 6, __, 12
Bài 5 (nâng cao)
20, __, 16, __, 12
Đáp án
- Bài 1: 3
- Bài 2: 6
- Bài 3: 8
- Bài 4: 9
- Bài 5: 18 và 14
Kết luận
Dạng toán điền số còn thiếu nâng cao lớp 1 không chỉ giúp học sinh làm tốt bài kiểm tra mà còn:
- Rèn tư duy logic
- Tăng khả năng suy luận
- Tạo nền tảng cho các dạng toán khó hơn sau này
👉 Phụ huynh nên cho con luyện tập thường xuyên, đúng phương pháp, ưu tiên hỏi “vì sao con điền số đó?” thay vì chỉ chấm đúng – sai.