Trong chương trình toán nâng cao lớp 2, dạng toán so sánh số gián tiếp là bước chuyển quan trọng từ tư duy “nhìn là so sánh được” sang tư duy tính – nhẩm – ước lượng rồi mới kết luận.
Đây là dạng toán khiến nhiều học sinh làm sai không phải vì khó, mà vì so sánh cảm tính, chỉ nhìn số to – số nhỏ mà không tính kết quả thực sự.
📌 Bài viết này được xây dựng đúng chuẩn dự án Toán nâng cao, giúp:
- Học sinh hiểu bản chất dạng toán
- Phụ huynh biết vì sao con hay sai
- Nắm cách giải từng bước rõ ràng
- Có ví dụ số cụ thể, sát trình độ lớp 2
1. Dạng toán so sánh số gián tiếp là gì?
👉 So sánh số gián tiếp là dạng toán mà:
- Hai vế cần so sánh không phải là số viết sẵn
- Mỗi vế là một phép tính
- Muốn so sánh đúng, bắt buộc phải tính hoặc ước lượng trước
📌 Nói ngắn gọn cho học sinh lớp 2:
“Không được nhìn đoán. Phải tính ra rồi mới so sánh.”
2. Bản chất của dạng toán so sánh số gián tiếp
🔹 Không so sánh trực tiếp các số ban đầu
Học sinh không được so sánh:
- Số đứng trước dấu cộng, trừ
- Số nhìn có vẻ “to hơn”
👉 Thứ cần so sánh là kết quả sau khi tính.
🔹 Luôn có bước trung gian là tính hoặc nhẩm
- Có thể tính chính xác
- Hoặc ước lượng nhanh quanh số tròn (100, 300, 500…)
3. Vì sao học sinh lớp 2 hay làm sai dạng toán này?
❌ So sánh cảm tính
Ví dụ:
- Thấy 305 lớn hơn 298 → nghĩ vế phải lớn hơn
→ Sai, vì chưa tính phép trừ, phép cộng.
❌ Chỉ nhìn số, không nhìn phép tính
- Bỏ qua dấu +, −
- Không nhẩm từng bước
❌ Không biết ước lượng
- Không làm tròn
- Không so sánh gần mốc tròn
📌 Đây là lỗi rất phổ biến ở học sinh khá nhưng thiếu kỹ năng tư duy.
4. Phương pháp giải dạng toán so sánh số gián tiếp (chuẩn lớp 2)
🔹 Bước 1: Xác định từng phép tính
- Mỗi vế là một phép tính riêng
- Tuyệt đối không so sánh số ban đầu
🔹 Bước 2: Tính hoặc nhẩm kết quả từng vế
- Ưu tiên nhẩm thông minh
- Có thể tách số để làm tròn
🔹 Bước 3: So sánh kết quả và kết luận
5. Ví dụ chi tiết – học sinh lớp 2 dễ hiểu
Ví dụ 1
So sánh:
298 + 4 ☐ 305 − 1
👉 Tính nhẩm:
- 298 + 2 = 300
- +2 nữa = 302
- 305 − 1 = 304
👉 So sánh:
302 < 304
👉 Kết luận:
298 + 4 < 305 − 1
📌 Ghi nhớ:
“So sánh 302 với 304, không so sánh 298 với 305.”
Ví dụ 2
So sánh:
456 − 50 ☐ 400 + 5
👉 Tính nhanh:
- 456 − 50 = 406
- 400 + 5 = 405
👉 Kết luận:
456 − 50 > 400 + 5
Ví dụ 3 – Dùng ước lượng
So sánh:
199 + 18 ☐ 220 − 5
👉 Ước lượng:
- 199 + 18 ≈ 200 + 18 = 218
- 220 − 5 = 215
👉 Kết luận:
199 + 18 > 220 − 5
6. Dấu hiệu nhận biết dạng toán so sánh số gián tiếp
Khi đề bài có các đặc điểm sau, học sinh cần nghĩ ngay tới dạng này:
- Hai vế đều là phép tính
- Có dấu + , −
- Không hỏi kết quả, mà hỏi:
- lớn hơn, bé hơn
- điền dấu > < =
7. Lỗi sai thường gặp cần tránh
- So sánh số đứng trong phép tính
- Không tính kết quả
- Nhẩm sai do vội vàng
- Quên kiểm tra lại
📌 Mẹo cho phụ huynh:
Bắt con nói thành lời:
“Con tính ra rồi mới so sánh.”
8. Bài tập luyện tập dạng toán so sánh số gián tiếp nâng cao lớp 2
📝 Mức 1 – Trung bình
So sánh:
- 345 + 5 ☐ 360 − 10
- 199 + 1 ☐ 200 − 1
- 420 − 20 ☐ 390 + 15
- 508 − 8 ☐ 500 + 2
- 275 + 25 ☐ 310 − 10
📝 Mức 2 – Khá
- 398 + 4 ☐ 405 − 2
- 599 − 100 ☐ 450 + 30
- 299 + 2 ☐ 310 − 10
- 700 − 199 ☐ 500 + 2
- 999 − 9 ☐ 990 + 5
9. Đáp án tham khảo
- <
- =
- =
- =
- <
- <
10. Kết luận
Dạng toán so sánh số gián tiếp nâng cao lớp 2 giúp học sinh:
- Bỏ thói quen đoán mò
- Thành thạo tính nhẩm, ước lượng
- Chuẩn bị tốt cho toán suy luận và so sánh biểu thức ở lớp 3