Trong Bài phân loại cấu tạo số lớp 1 – Rèn tư duy học sinh khá giỏi, mỗi câu được xây theo hướng phân loại: học sinh phải nhận ra cấu trúc của tài liệu và sách tham khảo, giải thích bước mấu chốt rồi mới tính. Lời giải đi từ điều kiện của đề đến kết luận, không chỉ ghi đáp số.
Trọng tâm tư duy
- Đọc và tách đúng các điều kiện của tài liệu và sách tham khảo trước khi tính.
- Dùng lập luận số học đúng cấp lớp; không đặt ẩn đại số chỉ để làm bài có vẻ nâng cao.
- Kiểm tra đáp số bằng cách thay ngược vào dữ kiện hoặc so sánh với điều kiện ban đầu.
Đề bài
Bài 1: Có ba hộp A, B, C. A có 5 quả, B nhiều hơn A 2 quả, C ít hơn B 1 quả. C có bao nhiêu quả? Khi trình bày, hãy nói rõ dữ kiện nào được dùng trước và vì sao. Trình bày theo trọng tâm Bài phân loại cấu tạo số lớp 1.
Bài 2: Điền số: 3, 5, 4, 6, 5, 7, __, __. Nêu quy luật. Sau khi tìm được đáp số, hãy kiểm tra lại bằng đúng dữ kiện của đề. Trình bày theo trọng tâm Bài phân loại cấu tạo số lớp 1.
Bài 3: Hình vuông có4 cạnh. Ghép hai hình vuông chung một cạnh thì hình ghép có bao nhiêu đoạn cạnh ngoài bằng cạnh hình vuông? Ưu tiên lập luận số học ngắn gọn, không dùng kiến thức của lớp trên. Trình bày theo trọng tâm Bài phân loại cấu tạo số lớp 1.
Bài 4: Hai bạn có tổng 14 nhãn vở. Bạn An nhiều hơn Bình 4 nhãn. Tìm số nhãn của mỗi bạn bằng cách thử hai số có tổng14. Khi trình bày, hãy nói rõ dữ kiện nào được dùng trước và vì sao. Trình bày theo trọng tâm Bài phân loại cấu tạo số lớp 1.
Bài 5: Một số có hai chữ số, hàng chục là 4, hàng đơn vị kém hàng chục 1. Số đó là bao nhiêu? Nếu đổi chỗ hai chữ số, số mới lớn hay bé hơn? Sau khi tìm được đáp số, hãy kiểm tra lại bằng đúng dữ kiện của đề. Trình bày theo trọng tâm Bài phân loại cấu tạo số lớp 1.
Bài 6: Có 9 viên bi. Chuyển 2 viên sang hộp khác rồi nhận lại 1 viên. Hộp còn bao nhiêu viên? Ưu tiên lập luận số học ngắn gọn, không dùng kiến thức của lớp trên. Trình bày theo trọng tâm Bài phân loại cấu tạo số lớp 1.
Lời giải chi tiết
Bài 1: B = 7, C = 6 quả.
Bài 2: Hai dãy xen kẽ: 3, 4, 5, 6 và 5, 6, 7, 8, nên hai số tiếp theo 6, 8.
Bài 3: Hai hình có8 cạnh, cạnh chung bị nằm trong và được tính hai lần nên còn8 − 2 = 6 đoạn cạnh ngoài.
Bài 4: Hai số chênh4 và tổng14 là9 và5. An9, Bình5.
Bài 5: Số 43. Đổi thành34, số mới bé hơn9.
Bài 6: 9 − 2 + 1 = 8 viên.
Tự kiểm tra và mở rộng
Để tự kiểm tra sau khi học Bài phân loại cấu tạo số lớp 1 – Rèn tư duy học sinh khá giỏi, hãy làm lại Bài 5 mà không nhìn lời giải và chỉ viết những phép tính thật cần thiết. Với Bài 6, hãy kể bằng lời vì sao bước đầu tiên phải làm như vậy. Nếu đổi một dữ kiện, trước khi tính lại hãy dự đoán đáp số sẽ tăng, giảm hay có thể không tồn tại. Cách luyện này giúp phân biệt tư duy nâng cao với việc chỉ thực hiện nhiều phép tính.