Nhân số có hai chữ số với số có một chữ số nâng cao lớp 3 rèn kĩ thuật tính đi kèm ước lượng, phép tính ngược và kiểm tra kết quả. Học sinh không chỉ đặt tính mà còn phải giải thích vì sao kết quả hợp lí.
Điểm khó của chuyên đề
- Ước lượng trước khi tính để phát hiện kết quả vô lí.
- Tách số hoặc làm ngược để giải bài thay vì chỉ đặt tính.
- Khi kiểm tra phép nhân, có thể làm tròn một thừa số rồi bù phần chênh lệch.
Đề bài
Bài 1: Không đặt tính, hãy tính 76 × 9 bằng cách tách chục và đơn vị.
Bài 2: Bạn Minh nói 20 × 9 lớn hơn 20 × 9. Không tính tích, hãy cho biết Minh đúng hay sai, rồi tính giá trị của mỗi vế.
Bài 3: Điền số thích hợp vào ô: □ × 2 = 106. Biết số cần điền có hai chữ số.
Bài 4: Không tính hai tích riêng rẽ, hãy tìm hiệu giữa 66 × 5 và 56 × 5.
Bài 5: Không đặt tính, hãy tính 79 × 6 bằng cách làm tròn 79 thành 80 rồi bù lại.
Bài 6: Bạn Nam tính 48 × 6 = 288. Không đặt tính, kiểm tra bạn Nam đúng hay sai bằng cách dùng 50 × 6.
Bài 7: Điền số thích hợp vào ô: □ × 9 = 342. Biết số cần điền có hai chữ số.
Bài 8: Tích 36 × 7 thay đổi thế nào nếu tăng 36 lên 39 và giữ nguyên 7? Tính tích mới mà không đặt tính.
Lời giải chi tiết
Bài 1: Tách 76 = 70 + 6. Khi đó 76 × 9 = 70 × 9 + 6 × 9 = 630 + 54 = 684.
Bài 2: Minh sai. Hai biểu thức giống hệt nhau nên bằng nhau, không thể có biểu thức nào lớn hơn. Mỗi vế bằng 20 × 9 = 180.
Bài 3: Làm phép tính ngược: 106:2 = 53. Kiểm tra 53 × 2 = 106, nên □ = 53.
Bài 4: Hai thừa số thứ nhất hơn nhau 66 − 56 = 10. Cùng nhân với 5, hiệu hai tích là 10 × 5 = 50.
Bài 5: Ta có 79 = 80 − 1. Do đó 79 × 6 = 80 × 6 − 1 × 6 = 480 − 6 = 474.
Bài 6: Ta có 48 = 50 − 2, nên 48 × 6 = 50 × 6 − 2 × 6 = 300 − 12 = 288. Bạn Nam tính đúng.
Bài 7: Làm phép tính ngược: 342:9 = 38. Kiểm tra 38 × 9 = 342, nên □ = 38.
Bài 8: Thừa số đầu tăng 39 − 36 = 3 nên tích tăng 3 × 7 = 21. Tích cũ là 36 × 7 = 252; tích mới bằng 252 + 21 = 273.