Chia đều và chia theo nhóm nâng cao lớp 2 phân biệt hai cách nghĩ thường bị lẫn: chia một tổng thành một số phần đã biết và chia thành các nhóm có kích thước đã biết. Bài khó hơn nằm ở việc đổi điều kiện rồi so sánh số nhóm trước – sau.
Mấu chốt cần nhận ra
- Đọc xem đề cho ‘số nhóm’ hay cho ‘số phần tử trong một nhóm’.
- Khi đổi cách xếp, tổng số đồ vật không đổi; chỉ số nhóm và số đồ vật mỗi nhóm thay đổi.
- Với phép chia có dư, phải trả lời rõ số nhóm đủ và phần còn thừa.
Đề bài
Bài 1: Có 30 thẻ hình. Có thể chia đều cho 5 bạn và cũng có thể xếp thành các nhóm 2 thẻ. Hỏi cách nào tạo ra nhiều nhóm/phần hơn và hơn bao nhiêu?
Bài 2: Có 24 chiếc bánh. Nếu xếp mỗi hộp 4 chiếc thì cần 6 hộp. Muốn giảm số hộp xuống còn 4 hộp mà vẫn chia đều, mỗi hộp phải có bao nhiêu chiếc?
Bài 3: Một lớp có 20 bạn. Cô muốn chia thành các nhóm có số bạn bằng nhau, mỗi nhóm nhiều hơn 2 bạn nhưng ít hơn 6 bạn. Có những cách chia nào?
Bài 4: Có 35 que tính. Xếp mỗi nhóm 5 que thì vừa hết. Nếu chuyển sang xếp mỗi nhóm 2 que, xếp được bao nhiêu nhóm đủ và còn thừa mấy que?
Bài 5: Một hộp có một số viên bi. Chia đều vào 5 túi thì mỗi túi 4 viên. Nếu chia số bi đó vào các túi, mỗi túi 2 viên, cần bao nhiêu túi?
Bài 6: Có 28 học sinh xếp thành 4 hàng bằng nhau. Nếu muốn mỗi hàng chỉ có 4 bạn thì phải xếp thành mấy hàng? So sánh số hàng mới và cũ.
Bài 7: Có 40 bông hoa. Lan nói: ‘Có thể bó thành 6 bó bằng nhau mà không thừa’. Minh nói: ‘Có thể bó thành 5 bó bằng nhau’. Ai đúng? Hãy kiểm tra bằng phép chia phù hợp.
Lời giải chi tiết
Bài 1: Chia cho 5 bạn: mỗi bạn nhận 30 : 5 = 6 thẻ, tức có 5 phần. Xếp nhóm 2 thẻ: có 30 : 2 = 15 nhóm. Cách nhóm 2 tạo nhiều hơn 15 − 5 = 10 nhóm.
Bài 2: Nếu chỉ còn 4 hộp thì 24 chiếc bánh phải chia đều vào 4 hộp: 24 : 4 = 6 chiếc mỗi hộp. Mỗi hộp tăng từ 4 lên 6 chiếc, tức tăng 2 chiếc.
Bài 3: Thử số bạn mỗi nhóm là 3, 4 hoặc 5. 20 không chia hết cho 3 và 20 không chia hết cho 5? Thực ra 20 chia hết cho 5: được 4 nhóm. 20 chia hết cho 4: được 5 nhóm. Vậy có hai cách: 5 nhóm 4 bạn hoặc 4 nhóm 5 bạn.
Bài 4: 35 : 2 = 17 dư 1. Vì vậy xếp được 17 nhóm đủ 2 que và còn thừa 1 que.
Bài 5: Số viên bi là 5 × 4 = 20 viên. Nếu mỗi túi 2 viên thì cần 20 : 2 = 10 túi.
Bài 6: Mỗi hàng cũ có 28 : 4 = 7 bạn. Nếu mỗi hàng mới có 4 bạn thì cần 28 : 4 = 7 hàng. Số hàng tăng từ 4 lên 7, tức tăng 3 hàng.
Bài 7: 40 : 6 không chia hết nên Lan sai. 40 : 5 = 8, chia hết nên Minh đúng; mỗi bó có 8 bông.
Tự kiểm tra
Không học thuộc một phép chia cố định. Hãy nói thành câu: ‘Tôi biết tổng là bao nhiêu, tôi biết số nhóm hay biết số phần tử trong mỗi nhóm?’ rồi mới chọn phép tính.