So sánh và sắp xếp số thập phân nâng cao lớp 5 không dừng ở việc nhìn từng hàng chữ số. Các bài yêu cầu điền chữ số theo điều kiện, tạo số lớn nhất – nhỏ nhất, suy ngược từ làm tròn và dùng khoảng giá trị để loại trường hợp.
Phương pháp cần nhớ
- Viết các số với cùng số chữ số ở phần thập phân khi cần so sánh.
- Khi điền chữ số, xét từ hàng có giá trị lớn nhất; chỉ sang hàng sau khi các hàng trước bằng nhau.
- Với bài làm tròn, xác định cả khoảng số có thể nhận giá trị thay vì đoán một số duy nhất.
Đề bài
Bài 1: Tìm các chữ số x để 3,4x lớn hơn 3,47 nhưng nhỏ hơn 3,50.
Bài 2: Dùng các chữ số 0, 2, 5, 7 mỗi chữ số một lần để lập số lớn nhất nhỏ hơn 6 và có đúng ba chữ số ở phần thập phân.
Bài 3: Sắp xếp tăng dần: 4,08; 4,8; 4,018; 4,081; 4,180.
Bài 4: Tìm số thập phân có hai chữ số ở phần thập phân lớn nhất nhưng vẫn nhỏ hơn 7,3.
Bài 5: Một số khi làm tròn đến hàng phần mười được 5,7. Số đó có thể nằm trong khoảng nào nếu có hai chữ số ở phần thập phân?
Bài 6: Tìm chữ số a để 2,5a + 0,17 > 2,75 nhưng 2,5a < 2,60.
Bài 7: Ba số thập phân có trung bình cộng 4,8. Hai số là 3,75 và 5,26. Tìm số còn lại.
Bài 8: Tìm số nhỏ nhất có ba chữ số ở phần thập phân lớn hơn 2,49 nhưng khi làm tròn đến hàng phần trăm vẫn được 2,49.
Lời giải chi tiết
Bài 1: 3,4x phải lớn hơn 3,47 nên x > 7. Đồng thời 3,4x luôn nhỏ hơn 3,50 khi x là một chữ số. Vậy x = 8 hoặc 9.
Bài 2: Số phải nhỏ hơn 6 nên phần nguyên lớn nhất có thể là 5. Ba chữ số còn lại xếp giảm dần ở phần thập phân: 7, 2, 0. Số cần tìm là 5,720. Viết đủ chữ số 0 cuối để thể hiện đúng yêu cầu dùng cả bốn chữ số.
Bài 3: Viết cùng ba chữ số thập phân: 4,080; 4,800; 4,018; 4,081; 4,180. Thứ tự: 4,018 < 4,08 < 4,081 < 4,180 < 4,8.
Bài 4: Số có hai chữ số thập phân ngay trước 7,30 là 7,29.
Bài 5: Làm tròn đến một chữ số thập phân được 5,7 khi số nằm từ 5,65 đến dưới 5,75. Với hai chữ số thập phân, các giá trị có thể từ 5,65 đến 5,74.
Bài 6: Từ 2,5a + 0,17 > 2,75 suy ra 2,5a > 2,58. Lại có 2,5a < 2,60. Với a là chữ số, chỉ có a = 9 vì 2,59 nằm trong khoảng yêu cầu.
Bài 7: Tổng ba số = 4,8 × 3 = 14,4. Hai số đã biết có tổng 3,75 + 5,26 = 9,01. Số còn lại = 14,4 − 9,01 = 5,39.
Bài 8: Để làm tròn đến hàng phần trăm được 2,49, số phải nhỏ hơn 2,495. Số có ba chữ số thập phân nhỏ nhất lớn hơn 2,490 là 2,491; số này làm tròn vẫn được 2,49.