Bài toán đúng – sai và loại trừ – Toán tư duy lớp 1 dạy học sinh loại điều chắc chắn sai trước khi chọn đáp án. Không cần bảng chân trị hay ký hiệu logic; chỉ cần đọc từng câu và đối chiếu dữ kiện.
Biến dữ kiện thành sơ đồ đơn giản
- Gạch bỏ phương án trái với một dữ kiện chắc chắn.
- Nếu chỉ còn một phương án, đó là đáp án.
- Nếu còn hai phương án và chưa đủ dữ kiện, phải nói “chưa xác định”.
Ví dụ suy luận
Ví dụ 1
Đề bài: Một số lớn hơn 8 nhưng bé hơn 10. Số đó là?
Hướng dẫn giải chi tiết: Chỉ có số 9 nằm giữa 8 và 10.
Ví dụ 2
Đề bài: Một hộp không màu đỏ, cũng không màu xanh. Có ba màu đỏ, xanh, vàng. Hộp màu gì?
Hướng dẫn giải chi tiết: Loại đỏ và xanh, còn vàng.
Ví dụ 3
Đề bài: An không đứng đầu; Bình không đứng cuối; Cường đứng đầu. Với ba bạn, ai có thể đứng cuối?
Hướng dẫn giải chi tiết: Cường đã đầu. Bình không cuối, nên An đứng cuối.
Bài luyện suy luận
Bài 1: Số cần tìm là 4, 5 hoặc 6; số đó không phải 4 và lớn hơn 5.
Lời giải: Chỉ còn 6.
Bài 2: Ba quả bóng đỏ, xanh, vàng. Bóng cần tìm không đỏ và đứng sau bóng xanh. Có chắc đó là bóng vàng không?
Lời giải: Nếu chỉ có ba bóng và bóng xanh không thể đứng sau chính nó, bóng phù hợp là vàng.
Bài 3: Một số có hai chữ số, hàng chục là 3, số đó không phải 31 hoặc 32. Có xác định được duy nhất không?
Lời giải: Chưa, vì còn nhiều số như 30, 33, 34…
Bài 4: Lan có nhiều kẹo hơn Mai. Phát biểu “Mai nhiều kẹo hơn Lan” đúng hay sai?
Lời giải: Sai.
Khi nào không được đoán?
Bài logic không phải lúc nào cũng có một đáp án duy nhất. Nếu dữ kiện thiếu, cần nhận ra điều đó thay vì tự thêm giả thiết.