Dạng toán ghép – tách số nâng cao lớp 2 là một trong những dạng toán quan trọng giúp học sinh hiểu sâu cấu tạo của số, biết phân tích – tổng hợp các số theo nhiều cách khác nhau.
Không giống dạng ghép – tách cơ bản chỉ dừng ở việc “tách một số thành hai phần đơn giản”, dạng nâng cao yêu cầu học sinh suy luận có điều kiện, kết hợp với so sánh, tìm số còn thiếu, lập luận logic.
Nếu nắm chắc dạng toán này, học sinh lớp 2 sẽ:
- Làm tốt các bài toán tìm số chưa biết
- Hiểu bản chất phép cộng – phép trừ
- Chuẩn bị rất tốt cho các dạng toán có lời văn nhiều bước sau này
Bài viết này sẽ giúp phụ huynh và học sinh:
- Hiểu rõ bản chất dạng toán ghép – tách số nâng cao
- Biết cách nhận dạng nhanh
- Nắm được phương pháp giải từng bước
- Luyện tập với bài tập phân hóa kèm đáp án
1. Dạng toán ghép – tách số là gì?
Ghép – tách số là dạng toán yêu cầu:
- Tách một số thành nhiều phần
- Hoặc ghép các phần lại để tạo thành một số
📌 Ở mức nâng cao lớp 2, bài toán thường:
- Không cho đủ dữ kiện trực tiếp
- Có điều kiện ràng buộc
- Yêu cầu học sinh suy luận ngược
Ví dụ đơn giản
Số 12 có thể tách thành những cặp số nào?
👉 12 = 10 + 2
👉 12 = 8 + 4
👉 12 = 6 + 6
➡️ Đây là mức cơ bản
2. Ghép – tách số nâng cao khác gì cơ bản?
| Cơ bản | Nâng cao |
|---|---|
| Cho sẵn số cần tách | Số cần tìm bị ẩn |
| Không có điều kiện | Có điều kiện kèm theo |
| Chỉ 1 bước | Nhiều bước suy luận |
| Làm máy móc | Phải giải thích được |
Ví dụ nâng cao
Tách số 14 thành hai số sao cho số lớn hơn số bé 4 đơn vị.
👉 Không thể tách ngẫu nhiên
👉 Phải nghĩ – thử – kiểm tra
3. Vì sao học sinh hay sai dạng toán này?
Rất nhiều học sinh lớp 2 làm sai dạng toán ghép – tách số nâng cao vì:
❌ 1. Ghép – tách theo cảm tính
- Thấy số → tách bừa
- Không kiểm tra điều kiện
❌ 2. Không hiểu “tổng – phần”
- Không xác định rõ:
- Tổng là gì?
- Các phần là gì?
❌ 3. Không biết thử – kiểm tra
- Tách xong không đối chiếu điều kiện
- Dễ chọn đáp án sai
4. Dấu hiệu nhận biết dạng toán ghép – tách số nâng cao
Khi đọc đề, nếu thấy các cụm từ sau, rất có thể đây là dạng ghép – tách số:
- “Chia số … thành … phần”
- “Tách … sao cho”
- “Tổng là …”
- “Hai số hơn kém nhau …”
- “Một số lớn gấp … lần số kia”
📌 Nhìn thấy tổng + điều kiện → nghĩ ngay đến ghép – tách
5. Phương pháp giải dạng toán ghép – tách số nâng cao (quan trọng)
🔹 Bước 1: Xác định tổng
- Tổng thường là số đã cho
- Hoặc phải suy ra từ đề bài
🔹 Bước 2: Phân tích điều kiện
Tự hỏi:
- Hai số hơn kém nhau bao nhiêu?
- Có gấp đôi không?
- Có bằng nhau không?
🔹 Bước 3: Thử tách và kiểm tra
- Tách số thành các cặp hợp lý
- Kiểm tra xem đúng điều kiện chưa
6. Các dạng nhỏ thường gặp
🔸 Dạng 1: Tách số thành hai phần có điều kiện
Ví dụ
Tách số 18 thành hai số sao cho số lớn hơn số bé 6 đơn vị.
Cách làm
- Thử: 18 = 12 + 6
- 12 − 6 = 6 ✅
👉 Hai số là 12 và 6
🔸 Dạng 2: Ghép các phần để tìm số ban đầu
Ví dụ
Một số được tách thành hai phần là 7 và 9. Hỏi số ban đầu là bao nhiêu?
👉 7 + 9 = 16
➡️ Số ban đầu là 16
🔸 Dạng 3: Tách số nhiều bước suy luận
Ví dụ
Tách số 20 thành hai số, biết số thứ nhất hơn số thứ hai 4 đơn vị.
Cách nghĩ
- Hiệu là 4
- Tổng là 20
- Số lớn = (20 + 4) : 2 = 12
- Số bé = 20 − 12 = 8
👉 Hai số là 12 và 8
7. Lỗi sai thường gặp
❌ Tách đúng tổng nhưng sai điều kiện
❌ Không kiểm tra lại kết quả
❌ Nhầm “hơn” với “gấp”
❌ Quên cộng/trừ đủ tổng ban đầu
📌 Sau mỗi bài, luôn hỏi:
👉 “Hai số này cộng lại có đúng không?”
👉 “Điều kiện đã thỏa chưa?”
8. Bài tập luyện tập dạng toán ghép – tách số nâng cao lớp 2
📝 Mức 1 – Trung bình
- Tách số 10 thành hai số bất kỳ
- Ghép 4 và 7 để được số nào?
- Tách số 14 thành 2 số bằng nhau
- Ghép 6 và 9
- Tách số 16 thành 8 và mấy?
📝 Mức 2 – Khá
- Tách số 12 thành hai số sao cho số lớn hơn số bé 2 đơn vị
- Ghép hai số 5 và 8
- Tách số 18 thành hai số sao cho tổng không đổi
- Một số gồm hai phần là 9 và 7. Tìm số đó
- Tách số 20 thành hai số có hiệu là 4
📝 Mức 3 – Nâng cao
- Tách số 24 thành hai số, số lớn gấp đôi số bé
- Một số được ghép từ hai phần hơn kém nhau 6 đơn vị, tổng là 18
- Tách số 30 thành hai số sao cho số bé bằng 1/2 số lớn
- Ghép hai số có tổng 16, biết số lớn hơn số bé 4
- Tách số 28 thành hai số thỏa điều kiện hơn kém 8
✅ Đáp án
- Ví dụ: 5 và 5
- 11
- 7 và 7
- 15
- 8
- 7 và 5
- 13
- Ví dụ: 10 và 8
- 16
- 12 và 8
- 16 và 8
- 12 và 6
- 20 và 10
- 10 và 6
- 18 và 10
9. Kết luận
Dạng toán ghép – tách số nâng cao lớp 2 không chỉ giúp học sinh tính đúng mà còn rèn:
- Tư duy logic
- Khả năng phân tích số
- Nền tảng giải toán có lời văn nhiều bước
👉 Phụ huynh nên cho con:
- Nói cách nghĩ trước khi tính
- Tự kiểm tra điều kiện sau khi làm